Zapraszamy na szkolenia osoby niewidome i słabowidzące

W ramach projektu „e-Mocni: cyfrowe umiejętności, realne korzyści” trenerzy Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego (FIRR) będą prowadzić szkolenia dla osób niewidomych i słabowidzących. Prosimy o rozpowszechnienie tej informacji a także zapoznanie się z praktycznymi wskazówkami  jak zapraszać osoby niewidome lub słabowidzące do projektu oraz w jaki sposób będą odbywać się ich szkolenia.

Jedną z wartości projektu „e-Mocni” jest umożliwienie udziału w szkoleniach osobom z niepełnosprawnościami: o rekrutacji osób głuchych już pisaliśmy (przeczytaj wpis – link), poniżej kilka wskazówek dotyczących osób niewidomych i słabowidzących. Gdzie je znaleźć, jak rekrutować, czy da się w ogóle bezwzrokowo korzystać z komputerów, jak również w jaki sposób będą realizowane same szkolenia.

OSOBA NIEWIDOMA A SŁABOWIDZĄCA

Część poważnych dysfunkcji wzroku skutkuje całkowitym brakiem widzenia lub też jego osłabieniem do tego stopnia, że dana osoba nie jest w stanie posługiwać się wzrokiem. Przyczyn zdrowotnych jest wiele, skutek niestety jeden: osoby te, aby nawiązać kontakt z otoczeniem, zmuszone są do posługiwania się pozostałymi zmysłami: słuchem, dotykiem itp.

Dużo bardziej zróżnicowaną pod względem rodzaju posiadanej dysfunkcji wzroku grupą są osoby słabowidzące. Nie jest prawdą, że – jeśli ktoś słabo widzi – wystarczające jest np. powiększenie tekstu, co rozwiązuje problem. Część dysfunkcji wzroku, z uwagi np. na bardzo zawężone pole widzenia, wymaga wręcz pomniejszenia tekstu, aby dana osoba mogła z niego skorzystać.

Wniosek jest prosty: nie ma jednej, uniwersalnej metody pomocy osobom niewidomym i słabowidzącym. Rozwiązanie lub sposób użyteczny dla jednej osoby uniemożliwi wykonanie danego zadania innej. Pomagać oczywiście trzeba – najlepiej jednak zawsze zapytać „Czy potrzebuje Pan/Pani pomocy? W jaki sposób pomóc?”

Sugerujemy niepodejmowanie gwałtownych działań typu np. złapanie bez pytania za łokieć i przeprowadzanie przez ulicę, gdyż może to być źle odebrane przez osobę niewidomą.

CZY NIEWIDOMY / SŁABOWIDZĄCY MOŻE W OGÓLE KORZYSTAĆ Z KOMPUTERA?

Informatyka w ostatnich latach poczyniła znaczne postępy, również ukierunkowane na rozwiązania bardzo niszowe („tyfloinformatyczne” – czyli przeznaczone dla osób z dysfunkcjami wzroku), o których nawet wielu informatyków nigdy nie słyszało. Mowa tutaj o specjalistycznych narzędziach (programach itp.), dzięki którym osoba niewidoma może korzystać z komputera ze standardowym systemem operacyjnym i z większości aplikacji, z których korzysta osoba widząca.

Mowa tutaj, upraszczając, o różnego typu oprogramowaniu udźwiękawiającym (czyli czytającym tekst, który widzimy na ekranie, dzięki czemu można ten tekst po prostu odsłuchać), jak również oprogramowaniu powiększającym (które potrafi powiększać lub pomniejszać cały wyświetlany ekran lub jego wybrany fragment). Na laptopach, z których korzystać będą trenerzy FIRR szkolący w projekcie osoby niewidome / słabowidzące, zainstalowane są oba rodzaje tego oprogramowania, a trener dobierze sposób prowadzenia zajęć do dysfunkcji wzroku danej osoby.

Ważne jest, aby na dane szkolenie rekrutować grupy osób o zbliżonych dysfunkcjach wzroku,  gdyż inne rozwiązania i sposób prowadzenia stosuje się w przypadku osób niewidomych, a inne – słabowidzących.

Pomimo istniejących świetnych rozwiązań, należy wspomnieć o tzw. „dostępności”. Niestety (aczkolwiek sytuacja stale się poprawia) dużo stron internetowych czy aplikacji jest w dalszym ciągu niedostępnych dla osób niewidomych, co rozumiane jest jako brak możliwości korzystania z tych stron czy aplikacji za pomocą oprogramowania udźwiękawiającego czy powiększającego. Trzeba wówczas skorzystać z innej aplikacji lub poszukać danej informacji na innej (dostępnej) stronie www. 

GDZIE REKRUTOWAĆ NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH UCZESTNIKÓW PROJEKTU?

Najbardziej wartościową metodą jest nawiązanie kontaktu (osobiście, telefonicznie, drogą mailową itp.) z działającymi na terenie Waszych gmin organizacjami i instytucjami, zajmującymi się wsparciem dla osób z dysfunkcjami wzroku, zarówno pozarządowymi (np. Polski Związek Niewidomych – koła lokalne itp.), jak i państwowymi, bądź samorządowym (MOPS/OPSy, PCPRy, urzędy pracy, PFRON itp.).

Efektywnym sposobem informowania jest również rozprzestrzenianie informacji przez kanały urzędowe, jak też zamieszczenie informacji na stronach www (zarówno swoich, jak również stronach zaprzyjaźnionych organizacji) czy umieszczenie informacji o możliwości realizacji szkolenia w wysyłanych przez nich newsletterach itp.

Można tutaj zapytać: „Po co? Przecież jeśli ktoś będzie korzystał z naszych szkoleń, to nie potrafi korzystać z komputerów czy Internetu, a więc nie przeczyta zamieszczonych w nim informacji….”. Otóż nie. Z doświadczeń FIRR wynika jednoznacznie, że jedną z najlepszych metod rozpowszechniania informacji jest tzw. „marketing szeptany”, czyli przekazywania informacji osobom zainteresowanym przez ich znajomych, osoby ze środowiska itp.

JAK ROZMAWIAĆ Z POTENCJALNYM NIEWIDOMYM / SŁABOWIDZĄCYM UCZESTNIKIEM PROJEKTU, O CO PYTAĆ?

Gdy rozmawiamy z osobą z dysfunkcją wzroku, dla właściwego doboru rozwiązań – oprócz określenia zakresów tematycznych, których przyswojenie jest dla niej istotne – warto zadać kilka pytań, dzięki którym będzie możliwość zorientowania się co do rodzaju wymaganego wsparcia.

Najważniejsze z nich to:

  1. Czy Pan / Pani widzi i w jakim zakresie?
  2. Czy Pan / Pani jest w stanie przeczytać gazetę lub inny tekst drukowany (Jaki? Jakiej wielkości czcionka jest najlepsza?)
  3. Czy oprócz dysfunkcji wzroku ma Pan / Pani inne ograniczenia (np. ruchowe, słuchowe itp.)?
  4. Czy Pan / Pani w jakikolwiek sposób (jaki?) obsługuje komputer i korzysta z Internetu? W szczególności, czy Pan / Pani potrafi obsługiwać klawiaturę komputerową?
  5. (Jeśli korzysta już z komputera) Czy do obsługi komputera potrzebuje Pan / Pani specjalnych programów? Jakich specjalnych programów Pan / Pani używa?

W przypadku, gdy osoba niewidoma / słabowidząca twierdzi, że potrafi korzystać z komputera, warto poświęcić więcej uwagi faktycznie posiadanym przez nią umiejętnościom. W wielu przypadkach zdarza się bowiem, że przecenia swoje umiejętności, twierdząc, że „dosyć sprawnie posługuje się komputerem” (bo np. była 5 lat wcześniej na szkoleniu), a w rzeczywistości jej wiedza i umiejętności są znacznie mniejsze.

Nadmienić należy, że część osób słabowidzących (z dużym stopniem słabowidzenia, na pograniczu braku widzenia w ogóle) nie radzi sobie psychologicznie z przyznaniem się przed samym sobą, że są niewidome. Osoby te są szczególnie trudną grupą do wsparcia, gdyż – z jednej strony – nie są już w stanie posługiwać się pomocą skuteczną w przypadku osoby, która jeszcze funkcjonalnie widzi, z drugiej zaś – nie chcą korzystać z rozwiązań przygotowanych dla osób niewidomych. 

JAK BĘDĄ WYGLĄDAĆ SZKOLENIA DLA OSÓB NIEWIDOMYCH I SŁABOWIDZĄCYCH?

Prosimy o to, żeby sugerować potencjalnym niewidomym / słabowidzącym uczestnikom korzystanie ze szkolenia „Pierwsze kroki z komputerem”, gdyż jego  scenariusz został dostosowany do ich potrzeb .

W trakcie tego szkolenia, w ciągu dwóch dni (max. po 8 godzin zegarowych jednego dnia), trenerzy FIRR nauczą ich korzystania z komputerów, dostosowanego do ich dysfunkcji oprogramowania specjalistycznego, pokażą, co to jest Internet i jakie daje korzyści. Jest to szczególnie ważne dla osób niewidomych i słabowidzących, gdyż – z uwagi na ograniczenia wzroku – jeśli nie będą one potrafiły korzystać z oprogramowania specjalistycznego, nie będą miały jak skorzystać z pozostałych szkoleń.

Po nauczeniu się korzystania z komputera i odpowiedniego oprogramowania specjalistycznego, osoby niewidome / słabowidzące będą uczestniczyć w szkoleniach  wskazanych w Indywidualnym Planie Działania  – z tym, że czas na realizację każdego z nich będzie dwukrotnie dłuższy niż wskazano w danym scenariuszu.

Udział w projekcie jest dużą okazją na korzystanie ze szkoleń dla osób z dysfunkcją wzroku (szczególnie, że – poza dużymi miastami –  dostępność takich  szkoleń w Polsce jest mocno ograniczona). Osoba niewidoma / słabowidząca w projekcie będzie się szkolić 5 dni (40 godzin), w dni robocze. Tak więc ważne jest, aby wykorzystywać ten czas i wspólnie z osobami niewidomymi / słabowidzącymi określali jak najszerzej zakresy ich zainteresowań i potrzeb.

Kontakt w sprawie do koordynatora projektu po stronie FIRR: Marcin Piwowoński (e-mail: Marcin.Piwowonski@firr.org.pl).

ZAPRASZAMY DO ZAPOZNANIA SIĘ Z DODATKOWYMI INFORMACJAMI:

  1. Zamieszczone na stronie Fundacji Instytut Rozwoju Regionalnego dokumenty – szczególnie filmy, obrazujące różne rodzaje dysfunkcji wzroku: http://www.firr.org.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=22&Itemid=151&lang=pl
  2. „Praktyczny poradnik savoir – vivre wobec osób niepełnosprawnych” – plik do pobrania
    Autorka: Judy Cohen, United Spinal Association.
  3. Filmy ze wskazówkami nt pomocy osobom niewidomym i słabowidzącym na stronie Polskiego Związku Niewidomych: http://pzn.org.pl/jak-pomoc-osobie-z-uszkodzonym-wzrokiem

Marcin Piwowoński
Fundacja Instytut Rozwoju Regionalnego